تاریخ : ۱۳۹۶/۰۹/۰۲      سرویس : تولید تحریریه مرکزی

    


بایدها و نبایدهای آموزش در رسانه ملی

کد خبر : 52635 تعداد بازدید : 6452 تاریخ خبر : ۱۳۹۴/۰۵/۰۶   ساعت خبر : ۰۹:۴۳

مخاطب تلویزیون چه بخواهد، چه نخواهد در معرض آموزش‌های این رسانه و اطلاعاتی قرار دارد که از طریق برنامه‌های مختلف به او ارائه می‌شوداما در عین حال مختار است این آموزش‌ها و اطلاعات را بپذیرد یا نه.


جام جم آنلاين،مخاطبي كه هرگز در زمينه روان‌شناسي مطالعه نداشته مي‌تواند با اشتياق مبحث سنگيني چون تحليل رفتار متقابل را از زبان يك كارشناس مطلع، دقيق و خوش‌صحبت دنبال كند، كسي كه پيگير اخبار روز است، شانس آن را دارد كه در بخش‌هاي مختلف خبري، تماشاگر برنامه‌هايي باشد كه بيشترين بخش‌هاي گزارشي را نمايش مي‌دهد، براي علاقه‌مندان به آشپزي يا دوستداران طبيعت هم برنامه‌هايي جذاب در تلويزيون وجود دارد و عمده اين برنامه‌ها با رويكرد اطلاع‌رساني كه آموزش را در ذات خود دارد، به مخاطبان ارائه مي‌شوند اما لزوما تمام اين برنامه‌ها موفق نيستند.

هر چالشي كه توليدكننده برنامه‌هاي آموزشي با آن روبه‌روست مي‌تواند مانع اقناع‌ مخاطب شود و ماهيت تلويزيون به عنوان يك ابزار آموزش همگاني را مخدوش كند. بر اساس نظرات متخصصان علوم رسانه، استفاده مناسب از ابزارهاي آموزشي، بهره‌گيري از آموزش‌دهندگان يا به عبارت ديگر كارشناسان و مجريان متخصص و ارائه سطحي از اختيار و حق انتخاب به مخاطب از مهم‌ترين مواردي است كه سرنوشت برنامه‌هاي آموزشي را رقم مي‌زند.

آموزش و اختيار
مخاطب تلويزيون چه بخواهد، چه نخواهد در معرض آموزش‌هاي اين رسانه و اطلاعاتي قرار دارد كه از طريق برنامه‌هاي مختلف به او ارائه مي‌شود، اما در عين حال مختار است اين آموزش‌ها و اطلاعات را بپذيرد يا نه. ايجاد تمايل و اعتماد براي پذيرش پيام‌هاي تلويزيون زماني ميسر است كه برنامه‌سازان و آموزش‌دهندگان سطحي براي اختيار مخاطب در نظر بگيرند و مختار بودن او را بپذيرند.
محمود اسعدي، دكتراي مديريت رسانه بر تعامل بين رسانه و مخاطب تاكيد و تصريح مي‌كند: در بسياري موارد شبكه‌هاي اجتماعي بر شبكه‌هاي سنتي، پيشي‌ گرفته‌اند، زيرا مي‌توانند همزمان با ارسال پيام به مخاطب با او تعامل نيز داشته باشند.

اسعدي:
امروز با وجود رقبايي چون اينترنت و فضاهاي مجازي و شبكه‌هاي اجتماعي، نقش آموزش در رسانه كمتر شده است. تلويزيون همه ابزارهاي صوتي و تصويري را به صورت توامان در اختيار دارد، اما اين باعث نمي‌شود كه آموزش قوي‌تري داشته باشد
از نگاه دكتر اسعدي، كنش و واكنش بين رسانه و مخاطب باعث پويايي هر دو مي‌شود و رشته مديريت رسانه كه تقريبا از ده سال پيش در ايران ايجاد شده تلاش مي‌كند رسانه را پويا، قوي و خلاق كند تا بتواند مخاطب را حفظ كند. وي درباره قدرت رسانه‌ها مي‌گويد: نظريه‌اي كه رسانه را چندان قدرتمند ارزيابي مي‌كرد كه مي‌تواند مخاطب را به هر سمتي ببرد، ديگر جايگاهي ندارد.
اين استاد ارتباطات، مخاطب امروز را بسيار پويا توصيف مي‌‌‌‌كند و معتقد است، رسانه براي جلب توجه او چاره‌اي ندارد جز اين كه مخاطب‌شناسي و نياز آموزشي او را بشناسد و پيام‌ها و اطلاعاتش را با خواست مخاطب تطبيق بدهد.

آموزش تدريجي
توجه به خواست مخاطب، از نظر داوود صفايي نيز راهكاري براي پاسخگويي به انتخاب و اختيار مخاطب است. اين مدرس ارتباطات مي‌گويد: محتواي آموزشي از اهميت بسياري برخوردار است و انتخاب موضوعات مورد نياز و مهم اين شانس را ايجاد مي‌كند كه آموزش موثرتر باشد. اگر موضوعات مهم و جدي زماني به مخاطبان ارائه شود كه بحران ايجاد شده، شتاب در توليد محتواي آموزشي و ضرورت‌ها سبب مي‌شود پيام تند، سريع و محكم ارائه شود.
از نگاه صفايي، مديريت رسانه با برنامه‌ريزي‌ همراه است و آموزش در راديو و تلويزيون بي‌ارتباط با برنامه‌هاي توسعه نيست. وي تاكيد مي‌كند: مفاهيم آموزشي بايد به صورت تدريجي به مخاطب ارائه شود تا فرصت تاثيرگذاري داشته و نهادينه شوند.

مخاطبان امروز اين امكان را دارند كه اطلاعات مورد نيازشان را از رسانه‌هاي متعدد كسب كنند و طبيعي است رسانه ملي زماني مي‌تواند رسانه مورد وثوق مخاطب باشد كه از همه مولفه‌هاي تاثيرگذاري و ايجاد حس باور در مخاطب بهره بگيرد.

ابزارهاي آموزشي از نوع تلويزيوني
آموزش در رسانه‌اي مانند تلويزيون مي‌تواند بسيار ساده باشد، تصوير و صدا در كنار هم اين شانس را به تلويزيون داده‌اند كه هر نوع اطلاعاتي را در اختيار مخاطب بگذارند، اما به نظر مي‌رسد همين امكانات به چالشي براي آموزش در تلويزيون بدل شده است.
دكتر صفايي از جمله ابزارهاي تلويزيون براي آموزش به تكنيك‌هاي هنري، نمودارها، عكس، گرافيك، مستند، انيميشن، اينفوگرافي و حتي متن اشاره و تاكيد مي‌كند، اين ابزار ميزان انتقال اطلاعات را افزايش مي‌دهد.
از نگاه اين كارشناس رسانه، چنانچه ابزارهاي آموزشي براي انتقال آموزش‌هاي بازدارنده و منفي به كار گرفته شود، تاثيرات كمتري خواهد داشت و در عوض استفاده از اين ابزارها براي آموزش‌هاي تشويق‌كننده و پيش‌برنده بسيار موثر خواهد بود.
اسعدي نيز در اين زمينه، ديدگاه آن دسته از نظريه‌پردازان علوم ارتباطات را طرح مي‌كند كه تلويزيون را ابزار مناسبي براي آموزش نمي‌دانند. وي تشريح مي‌كند: امروز با وجود رقبايي چون اينترنت و فضاهاي مجازي و شبكه‌هاي اجتماعي، نقش آموزش در رسانه كمتر شده است. تلويزيون همه ابزارهاي صوتي و تصويري را به صورت توامان در اختيار دارد، اما اين باعث نمي‌شود كه آموزش قوي‌تري داشته باشد. برخي اوقات همين ابزارها نتيجه معكوس ايجاد مي‌كنند، زيرا همين ابزارها تمركز و توجه مخاطب را از او ‌گرفته و اجازه دريافت يا درك پيام را از او مي‌گيرند.

دكتر اسعدي به نظريه‌پردازاني كه با اين ديدگاه مخالف هستند نيز اشاره مي‌كند و توضيح مي‌دهد: تلويزيون از ابزارهاي آموزشي برخوردار است اما اجازه استفاده آموزشي از اين ابزارها را ندارد، زيرا مخاطب آموزش مستقيم را نمي‌پذيرد. همه اين امكانات در تلويزيون زماني كاربرد درست و موثر خواهد داشت كه در جهت آموزش غيرمستقيم مورد استفاده قرار بگيرد.

آموزش‌دهندگان كاردان
در كنار محتواي آموزشي و خواسته‌هاي مخاطبان، ويژگي‌‌هاي آموزش‌دهندگان نيز اهميت دارد و به نظر مي‌رسد اين اهميت در رسانه به دليل تنوع موضوعات و تنوع مخاطبان اندكي بيشتر باشد.
محمود اسعدي درباره ويژگي‌هاي آموزش‌دهندگان در تلويزيون توضيح مي‌دهد: هر كسي وظيفه آموزش را به عهده مي‌گيرد بايد به موضوع مورد آموزش مسلط باشد و بتواند دانش مورد نظر را به بهترين شكل منتقل كند. بر اساس توضيحات اين استاد مديريت رسانه، فقط داشتن تخصص و شايستگي براي يك آموزش‌دهنده كافي نيست و آشنايي با شيوه‌هاي برقراري ارتباط موثر و ارائه جذاب نيز ضرورت دارد.
مخاطب تلويزيون چه بخواهد، چه نخواهد در معرض آموزش‌هاي اين رسانه و اطلاعاتي قرار دارد كه از طريق برنامه‌هاي مختلف به او ارائه مي‌شوداما در عين حال مختار است اين آموزش‌ها و اطلاعات را بپذيرد يا نه
وي علاوه بر زبان بدن، لحن، نوع واژه‌ها، ظاهر و جنبه‌هاي شخصيتي، موارد ديگري چون زمان، مكان و موقعيت و چگونگي طرح مباحث را نيز مهم ارزيابي مي‌كند و بر قابليت كارشناسان و البته مجريان و مصاحبه‌كنندگان تاكيد مي‌كند، زيرا برنامه‌هايي كه با حضور كارشناسان مباحثي را طرح و بررسي مي‌كنند، يكي از متداول‌ترين برنامه‌هاي آموزشي تلويزيون محسوب مي‌شوند و سطوح مختلفي از محتواي آموزشي را ارائه مي‌كنند.

استفاده از گروه همسالان
داوود صفايي علاوه بر مواردي كه توسط دكتر اسعدي به آنها اشاره شده، نوآوري و خلاقيت در انتخاب آموزش‌دهندگان را يكي از شيوه‌هاي تاثيرگذاري مي‌داند و توضيح مي‌دهد: گروه‌هاي مختلف سني مانند كودكان، نوجوانان يا جوانان مي‌توانند به عنوان آموزش‌دهنده در برنامه‌ها حضور پيدا كنند و محتواي آموزشي را كه توسط كارشناسان تهيه‌ شده به مخاطبان ارائه كنند. اين افراد از سوي همسالان خود بهتر پذيرفته و انتقال مفاهيم آموزشي ساده‌تر مي‌شود.

با استناد به موارد مطرح شده از سوي كارشناسان و حتي با نگاهي نه چندان كارشناسانه هم مي‌توان پذيرفت كه همه برنامه‌هاي تلويزيون ماهيت آموزشي هم دارند و در نتيجه تك‌تك افرادي كه از قاب اين رسانه با مردم ارتباط برقرار مي‌كنند، بايد ويژگي‌هاي لازم و مطرح شده را داشته باشند و در همه برنامه‌ها به محتوا و چگونگي ارائه اين محتوا و ابزارهاي آن توجه شود.

آموزش مستقيم ممنوع
گرچه تلويزيون امكانات قابل توجهي براي ارائه اطلاعات و پيام در اختيار دارد و به عبارتي مي‌تواند درباره هر مساله سياسي، فرهنگي، اجتماعي يا علوم مختلف آموزش‌هايي به مخاطبان ارائه كند اما استادان ارتباطات، پژوهشگران و نظريه‌پردازان آموزش مستقيم در اين رسانه را بي‌حاصل و در مواردي واكنش‌برانگيز دانسته‌اند.

دكتر اسعدي در اين زمينه به ديدگاه ژان پياژه و نظريه يادگيري او اشاره مي‌كند كه آموزش مستقيم را از بين‌برنده خلاقيت و محدود‌كننده ذهن دانسته است. وي توضيح مي‌دهد: تلويزيون مي‌تواند ابزار خوبي براي آموزش باشد اما به شرط آن كه آموزش‌ها غير مستقيم باشد و از همه اين ابزارها براي زيبايي و جذابيت پيام و محتواي آموزشي بهره گرفته شود. مثلا يك سريال يا فيلم سينمايي تاثيري بيشتر از يك گفت‌و‌گوي كارشناسي دارد.

از نگاه اين استاد ارتباطات، برنامه‌هاي كارشناسي كه جزو آموزش‌هاي مستقيم محسوب مي‌شوند مي‌توانند جذابيت‌هايي براي مخاطب داشته باشند به شرط آن كه تعداد اين برنامه‌ها متناسب با انواع ديگر باشند، مباحث جذاب، شنيدني، حاوي نكات تازه و آموزنده باشند و كارشناسان ضروريات كلامي و بصري را رعايت كنند.

از نظر صفايي، امكانات و ابزارهاي تلويزيون براي اين رسانه مزيت قابل توجهي ايجاد مي‌كند كه به صورت غيرمستقيم اطلاعات و دانش را به مخاطب منتقل كنند و گاهي از طريق ارتباط حسي او را در معرض پيام‌هاي آموزشي قرار دهند.


۱۳۹۴/۰۵/۰۶
چاپ خبر     

    
© 2012 - pririb.ir - <Powered BY YIP> Contact us :epr@irib.ir