تاریخ : ۱۳۹۶/۰۹/۰۴      سرویس : تولید تحریریه مرکزی

    


گپي دوستانه با صداپيشگان پيشكسوت

کد خبر : 83434 تعداد بازدید : 350 تاریخ خبر : ۱۳۹۶/۰۶/۱۹   ساعت خبر : ۱۱:۱۹

مبحث صداپيشگي و دوبله از آن دست موضوعات جذابي است كه هم در نشريات و هم در برنامه‌هاي راديويي و تلويزيوني به آن پرداخته مي‌شود و مشتري(مخاطب) زيادي هم دارد. گزارش اين هفته درباره اين موضوع جذاب است و گپي كوتاه و صميمانه با استادان بنام صداپيشگي زده‌ايم.


مبحث صداپيشگي و دوبله از آن دست موضوعات جذابي است كه هم در نشريات و هم در برنامه‌هاي راديويي و تلويزيوني به آن پرداخته مي‌شود و مشتري(مخاطب) زيادي هم دارد. اين حرفه در دنيا حرفه مطرحي است. برخي شركت‌هاي معروف انيميشن‌سازي دنيا براي جذب مخاطبانشان مي‌كوشند از بازيگران بنام براي دوبله توليداتشان بهره ببرند. با اين وجود كشور ما در زمينه دوبله و صداپيشگي هميشه حرف اول را مي‌زند و در دنيا كم‌نظير است. اين توفيق نيز مرهون تلاش و هنر فعالان اين عرصه و پيشكسوتاني است كه اغلب صدايشان نظير ندارد و تكرار نشدني است. پيش‌كسوتاني كه برخي از آن‌ها حتي با وجود كهولت سن هنوز فعالند و عاشق كارشان هستند. گزارش اين هفته ما درباره اين موضوع جذاب است و گپي كوتاه و صميمانه با استادان بنام صداپيشگي زده‌ايم.

 

استوديوها مدتي است كه از كم‌رونقي درآمده و دوبلورها در اتاق انتظار، منتظر فراخوان مدير دوبلاژشان هستند. خانم شكوفنده، سخت مشغول است و در فرصت نهار و نماز فقط فرصت گفت‌وگو دارد. آقاي پزشكيان و والي هم مشغله‌شان زياد است و فرصت گفت‌وگو را به زماني ديگر موكول مي‌كنند. با همكاري مدير امور توليد دوبلاژ، برخي مي‌پذيرند كه وقتشان را در اختيارمان بگذارند تا از احوال اين روزهايشان جويا شويم.

 **به جوانان بايد ميدان داد

 غلامعلي افشاريه از دوبلورها و مديران دوبلاژ با سابقه سازمان است كه كارش را در اين زمينه از پيش از تأسيس راديو و تلويزيون و از سال 1337 شروع كرده‌است. او 76 سال دارد و همچنان سرزنده و سرحال به كارش ادامه مي‌دهد. زورو يكي از خاطره‌انگيزترين شخصيت‌هايي است كه او به جايش حرف زده است. اما وقتي صحبت مي‌كند بيش‌تر ياد مجموعه‌هاي مستند در ذهن زنده مي‌شود. قبل از اينكه از او سؤال كنم، سر اصل مطلب مي‌رود و مي‌گويد: حدود 54 سال است كه در دوبلاژ مشغولم و هرچه دارم از همين حرفه است. از نظر مادي هم اين شغل نيازهايم را تأمين كرده‌است. الان هم مي‌توانم بازنشسته شوم؛ گرچه شغل ما مزاياي بازنشستگي ندارد اما درآمدم در اين سال‌ها به‌قدري بوده كه براي گذران ايام امروز مشكلي نداشته باشم. اما مي‌خواهم درباره جوانان صحبت كنم. من براي جوانان ارزش زيادي قائلم و معتقدم دوبلاژ بايد جوان‌گرايي كند و به جوان‌ها ميدان دهد. گرچه ممكن است با ورود تعداد زيادي از جوانان، همكاران پرسابقه‌تر كارشان محدود شود. اما بايد امكاني فراهم شود كه هم همكاران پيشكسوت در كهنسالي نگران تأمين نيازهايشان نباشند و هم جوانان بتوانند وارد ميدان شوند. در سال‌هاي ابتدايي انقلاب به ما پيشنهاد شد كه به استخدام سازمان درآييم، اما نپذيرفتيم، چون فكر مي‌كرديم هميشه هم در سينما و هم در تلويزيون نياز به دوبله هست. اگر استخدام شده بوديم سال‌ها قبل بازنشسته شده و از مزاياي بازنشستگي سازمان خصوصاً بيمه بهداشتي- درماني بهره‌مند مي‌شديم. خيلي از همكاران ما در جايي به غير از سازمان مشغول نيستند و بايد امور زندگي‌شان بگذرد، خصوصاً جواناني كه وارد دوبله مي‌شوند و صرفاً به اين كار اشتغال دارند، زماني‌كه كار نباشد با مشكل مواجه مي‌شوند.

**با 54 سال سابقه هنوز به كار علاقه‌منديد و همچنان فعاليد، راز اين علاقه‌مندي در چيست؟

 عشقم به كار به‌علت عشق به زبان فارسي و كاري‌است كه انجام مي‌دهم. من، يكي از مدافعان زبان فارسي‌ام. با وجود مشاهير و بزرگاني چون فردوسي، سعدي و حافظ و... زبان فارسي هميشه بايد در اوج باشد چه از نظر نوشتاري مثل نثر و نظم و چه از نظر گفتاري. با اين زبان مي‌توانيم مردم دنيا را جذب كنيم. دوست دارم در تلويزيون برنامه‌اي براي پاسداشت و بيان ارزش اين زبان ساخته شود.

 

**از جوانان گفتيد آيا تجربياتتان را در اختيار نيروهاي جوان قرار مي‌دهيد؟

 

بله، حتماً. نه به عنوان استاد و شاگرد كه اصلاً خودم را استاد نمي‌دانم، بلكه سعي كرده‌ام راه را برايشان باز كنم و اين شهامت را داشته‌ام كه به تازه‌كارها ميدان دهم و بدون واهمه از آن‌ها بخواهم در فيلم حرف بزنند. خيلي از اين جوانان از دوبلورهاي مطرح شده‌اند و امروز مشغول كارند‌. برخي هم مدير دوبلاژ شده‌اند و اگر ما نباشيم آن‌ها كار را اداره مي‌كنند. بارها به همكارانم گفته‌ام كه جوانان بايد بيايند و بايد به آنها ميدان داد.

 **آينده دوبلاژ را چطور مي‌بينيد؟

  آينده روشن است. اگر در كار رونق بيش‌تري ايجاد شود جوانان هم انگيزه بيش‌تري براي ماندن در اين حرفه خواهند يافت. اكنون هم آن‌هايي كه علاقمندند همچنان مشتاقانه در اين حرفه باقي مانده‌اند. من هميشه به جوانان توصيه مي‌كنم كتاب بخوانند؛ هر كتابي را بلند بخوانند و صدايشان را قضاوت كنند تا جايي كه خودشان از صدايشان راضي شوند. اين تمريني است كه موجب مي‌شود كيفيت كار بالا رود.

 

**آيا رويكرد توليدي سازمان و كم شدن كميت برنامه‌هاي خارجي بازار دوبله را كم رونق مي‌كند؟

 فيلم‌هاي خارجي را هم بايد پخش كرد، ما با جهان درحال رقابتيم و بايد كارهاي آن‌ها را ببينيم. نمي‌توانيم كارهاي خوب دنيا را ناديده بگيريم. مجموعه‌هاي جذابي در زمينه مستند در دنيا ساخته مي‌شود كه خيلي ارزشمندند و مخاطب زيادي دارند مستندهاي آموزشي كه خيلي هم آموزنده است. اگر به فارسي دوبله شوند اثر فوق‌العاده‌تري مي‌يابند.

**هر كس براي مأموريتي به دنيا آمده است

 صداي كودكانه شيريني كه در بيش‌تر مجموعه‌هاي كودك و نوجوان به گوش مي‌خورد صداي شوكت حجت است كه با روي باز و لبي خندان به سؤالاتمان پاسخ مي‌دهد.كارش را از سال 1363 شروع كرده و اكنون 51 سال دارد.

 **حدود 50 سال داريد و هنوز مي‌توانيد صداي كودكي سه ساله باشيد؛ راز اين توانمندي چيست؟

 لطف خدا. هر چه دارم از لطف خداست و من در مقابلش هيچم. خدا به هر مخلوقش مأموريتي داده وشايد مأموريت من نيز اين بوده كه با فرشته‌هاي كوچولو و دنيايشان  بتوانم ارتباط برقرار كنم. علاوه بر آن كوشيده‌ام روحم را وسعت دهم. هيچ سختي‌اي آن‌چنان آزارم نمي‌دهد حتي مرگ نزديكان. كتاب‌هاي زيادي در اين زمينه خوانده‌ام و مرگ را پايان همه‌چيز نمي‌دانم. كودك درونم را نيز زنده نگه‌داشته‌ام و از اينكه با بچه‌ها به زبان خودشان حرف مي‌زنم لذت مي‌برم . در كنار اين‌ها تمرين و كار مداوم در زمينه دوبله نيز موجب تقويت صدا و جوان ماندن آن شده است.

 **آيا كساني كه تازه وارد كار دوبله مي‌شوند بايد دوره‌هاي خاصي ببينند و ورزيده شوند؟

 هر چند وقت يك‌بار از كساني كه براي ورود به اين عرصه ابراز علاقه كرده‌اند آزمون گرفته مي‌شود. براي هر اسم كدي در نظر گرفته مي‌شود و پنج داور بدون شناختن افراد،  افراد توانمند را در اين زمينه انتخاب مي‌كنند. صداي منتخبان، روي تصاوير نيز ارزيابي مي‌شوند و سپس براي برگزيدگان دوره آموزشي برگزار مي‌شود. هر يك از اين افراد پس از آموزش، كارت كارآموزي مي‌گيرند. مديران دوبلاژ نيز هدايت و حمايت از چند كارآموز را برعهده مي‌گيرند و كم‌كم نقش‌هاي كوتاه يك خطي دو خطي و سپس كارهاي بزرگ‌تري به آن‌ها محول مي‌شود.

 **شما هم همين‌طور وارد عرصه دوبله شديد؟

 دوره ما دوره خاصي بود. در سال 63 ما حدود دو سال دروه‌هاي متعددي ديديم. با استاد سمندريان دوره فن بيان، با استاد شنگله دوره بازيگري و با استاد عناصري دوره آشنايي با گويش‌ها را طي كرديم و دوره هاي ديگري با استاد سادات و استاد جابر گذرانديم. استادان خيلي خاص آن زمان براي تربيت نسل جديدي از گويندگان بسيج شده بودند.

 

**‌چرا به نظر مي‌رسد كيفيت كار دوبله در قديم بهتر از حالا بوده‌است؟

 

آمدن اين دستگاه‌ها، تأسيس انجمن‌هاي مختلف صداپيشگي، از دست دادن برخي اسطوره‌ها كه صدايي جايگزينشان نشده است، كم شدن فيلم‌هاي فاخر، همه و همه موجب شده مخاطب احساس كند كيفيت كار از گذشته كم‌تر شده است. البته نيروهاي جديد نيروهاي مستعدي هستند و اگر فرصت براي تمرين بيش‌تر باشد كيفيت دوبله بالا خواهد رفت.

 **آيا كارتان از گذشته كم‌تر شده است؟

 خوشبختانه زمينه كار زياد است. مثلاً اگر سريال كم شود، مي‌توانيم انيميشن يا مستند كار كنيم؛ البته مدتي به علت محدوديت‌هاي مالي سازمان همه قسمت‌ها چه توليد، چه تأمين و چه دوبلاژ كم‌كار شده بودند كه به لطف خدا كم‌كم دوباره تعداد كارها بيش‌تر شده و دوبله هم رونق يافته است.

 **فكر مي‌كنيد چند سال ديگر در عرصه دوبله فعاليت داشته باشيد؟

  اميدوارم تا وقتي هستم و توان كاركردن داشته باشم حضور مؤثري داشته باشم. تا آن زمان با دل و جان براي مردم كار كنم.

 

و حرف آخر اينكه فكر مي‌كنم آدم‌ها در هر موقعيت، جايگاه و مقامي كه باشند و هر سه عنصري كه مردم را درگير كرده يعني ثروت، شهرت و قدرت را به‌دست آورند، تازه به جايي مي‌رسند كه مي‌بينند هيچ چيز ندارند و درونشان خالي است و به اين فكر مي‌كنند براي چه آمده‌اند و كجا مي‌روند؟  آيا دست پر هستند يا خالي؟ دست پر بودن آدم‌ها بابت مأموريتي است كه در دنيا به انجام رسانده‌اند‌. مأموريت افراد با يكديگر متفاوت است و هر كس چه كارگري ساده و چه انساني مشهور، مأموريتي در جهان دارند. من اميدوارم به مأموريتم در جهان عمل كنم. آرزويم اين است همه آدم‌ها جايگاهشان را در جهان پيدا كنند و مأموريتشان را به انجام برسانند و آرزوي ديگرم براي تمام دنيا صلح است.      

 **هرگز نميرد آنكه دلش زنده شد به عشق

 شهروز ملك‌آرايي 76 سال دارد. او نيز كارش را در زمينه دوبلاژ از سال 37 آغاز كرده است. از 13سالگي فعاليت هنري‌اش را در تئاتر شروع كرده و دربرنامه راديويي «صبح جمعه با شما» و در سريال‌هايي چون «امام علي(ع)» نيز ايفاي نقش كرده‌‌‌است. گفت‌وگو را با بيان خاطراتي از بدو تأسيس واحد دوبلاژ در سال 1345 شروع مي‌كند و مي‌گويد: در آن سال‌ها استوديو دوبلاژ پشت ساختمان شبكه خبر ونزديك سوله فروشگاه ساخته شده بود و هنوز مسير رفت و آمد، مسيري خاكي بود‌. من اولين بار در اين استوديو كارم را شروع كردم و به همراه بهمن زرين‌پور صداي دو شخصيت ازسريال "سركار استوار" را برعهده داشتيم.

 **با وجود ورود فناوري‌هاي جديد و استوديوهاي ديجيتال دوبلاژ آيا كار دوبله كيفيت بهتري يافته است؟

 اكنون كارها سرعت بسيار بيش‌تري يافته است. ما در گذشته براي دوبله يك فيلم وقت بيش‌تري صرف مي‌كرديم. فيلم را مي‌ديديم. نقش‌ها بر اساس صدا تقسيم مي‌شد. تمرين مي‌كرديم و اگر جمله‌اي خراب ادا مي‌شد، دوباره حس مي‌گرفتيم و از اول دوباره جمله را مي‌گفتيم. همه در كنار هم كار مي‌كرديم و در چنين فضايي حس كار بهتر به مخاطب القا مي‌شد. دوبله، بازيگري نشسته با صداست. الان سرعت، اين فرصت و خلاقيت را كمي از ما گرفته است. بايد به اين نكته نيز توجه كرد در دوبله صداي خوب نيست كه كار را جذاب مي‌كند، بلكه اجراي خوب در اين زمينه نقش دارد. دوبله متكي بر اجراست، اما يكي از محاسن كارها در اين زمان اين است كه كساني كه وارد كار شده‌اند جوان و عاشق كارند، براي كارشان ارزش قائلند و بنيه علمي خوبي هم دارند. البته كمي ركود در كار سبب شده درآمد كافي از كارشان نداشته باشند. دوبله ايران هنوز هم در دنيا اول است. اگر مترجم خوب، ويراستار و مدير دوبلاژ خوب باشد، كيفيت كار بالا مي‌رود.

 **راز نشاط و تكاپوي همكاران شما با وجود گذشتن بيش از  60، 70 دهه از عمر آن هم در چنين فضايي كه استوديويي بسته است، چيست؟

 كساني كه وارد اين كار شده‌اند، خصوصاً دهه‌هاي اوليه كار دوبلاژ، عاشق اين كار بوده‌اند بيش‌تر اين همكاران از تئاتر وارد اين حرفه شده‌اند. اين كار به‌عبارتي ما را گرفته‌است. برخي مي‌توانستند اين كار رها كنند و مشاغل پردرآمد‌تر و مهم‌تري انتخاب كنند. خيلي از همكاران ما از اين حرفه وارد عرصه بازيگري هم شده‌اند، ولي باز به كار برگشته‌اند. اين‌كار، اعتياد شيريني دارد كه كساني كه حتي به خارج از كشور مهاجرت كرده بودند به دليل عشق به كارشان باز‌گشته‌اند. من سه‌بار به بيماري سرطان مبتلا شده‌ام اما با روحيه‌ام بر اين بيماري غلبه كرده‌ام و به‌عبارتي بيماري‌ام را به زانو درآورده‌ام. كساني كه عاشق كارشان هستند كم‌تر به محدوديت‌هايي كه از نظر مادي ممكن است برايشان ايجاد شود فكر مي‌كنند. ما به عشق اين كار از خواب بيدار مي‌شويم. كارمان در دنيا اول است، چون حس و حال در آن وجود دارد. در ديگر نقاط دنيا اول ديالوگ‌ها گفته مي‌شود. بعد انيميشن‌سازها براي آ‌ن تصوير مي‌سازند. اما ما بر اساس تصويري كه مي‌بينيم صدا روي شخصيت‌ها مي‌گذاريم كه تفاوت زيادي در كار ايجاد مي‌كند. نظير برخي از همكاران ما ديگر نيامده است. آرزو دارم خنده از لب همكارانم هيچ‌وقت محو نشود.

 **آيا دوبله را مي‌توان تدريس كرد؟

 دوبله مبتني بر تجربه است. من صداها را مي‌شنوم و از هر كاري چيزي فرا مي‌گيرم‌. رابطه استاد و شاگردي و برگزاري كلاس چندان كمكي به مهارت افراد نمي‌كند. متأسفانه شبكه‌هاي زيرزميني اكنون آمده‌اند كه سررشته‌اي از كار ندارند اما مخفيانه فعاليت مي‌كنند. اين شبكه‌ها لطمه زيادي به كار وارد كرده‌اند  و بايد متوقف شوند. با فناوري جديد هر كس مي‌تواند در خانه‌اش فيلم دوبله كند اما با چه كيفيتي؟ استوديوهاي ديگر به كيفيت اهميت زيادي نمي‌دهند چون كار هنر به‌دست يك تاجر مي‌افتد.

 **پشتوانه‌ام 60 سال سابقه است

 زهره شكوفنده  دوره نقاهت پس از چند جراحي را پشت سر گذاشته و اكنون دوباره پر كار و فعال مشغول فعاليت است. او اكنون مديريت دوبلاژ سريالي 58 قسمتي را برعهده گرفته‌است. وي متولد سال 1329 است و  از پنج سالگي وارد اين حرفه شده و مانند ملك‌آرايي، ياد روزهايي را زنده مي‌كند كه در زمين‌هاي خاكي جام‌جم به استوديوهاي دوبلاژ مي‌آمده است. درباره كارهايي كه اكنون در دست دوبله دارد، از دو فيلم فاخر ياد مي‌كند كه در گونه فيلم‌هاي تاريخي و از جمله كارهاي شكسپير و ترجمه استاد راهي است و از نظر دوبله كار سنگيني را مي‌طلبد و قرار است از شبكه چهار سيما در آينده روي آنتن برود.

 **با وجود آنچه در خصوص حساسيت كارهاي فاخر گفتيد، آيا حساسيت‌هاي شما به‌عنوان دوبلوري پيش‌كسوت به اندازه دوستانتان كه تجربه زيادي در اين حرفه ندارند، هست؟

 طبيعتاً خير، زيرا از تجربه‌اي60 ساله بهره مي‌برم‌. نوع كار جوانان با توجه به اوضاع و اقتضائات امروز با ما متفاوت است.

 

**تدريس هم مي‌كنيد؟

 

 بله. دو دوره تا كنون برگزار كرده‌ام، يكي مقدماتي و ديگري پيشرفته. و چند كارآموز مستعد و با صداي خاص را از ميان كساني كه آموزش داده‌ام شناسايي كرده‌ام، اما بايد ديد در آزمون دوبلاژ پذيرفته مي‌شوند.

 **تقليد برخي صداهاي ماندگار گاهي در كار دوبله رخ مي‌دهد. آيا اين كار از نظر شما مطلوب است؟

 برخي صداها هيچ‌وقت تكرار نمي‌شوند و كساني كه وارد مي‌شوند بايد صداي خاص خودشان را داشته باشند و اگر استعداد داشته باشند، بايد كار كنند و اين راه را ادامه دهند. من هميشه تلاش مي‌كنم تا جايي كه توانش را داشته باشم  آن‌ها را راهنمايي كنم.

 **تفاوت كار شما در گذشته با زمان حال چيست؟

 ما در گذشته در كنار هم نقش‌هايمان را مي‌گفتيم و حس را از همديگر مي‌گرفتيم؛ اما اكنون بيش‌تر به‌صورت تك‌تك هر كس نقش خودش را مي‌گويد. البته شايد از نظر مخاطب تفاوتي در كار نباشد، اما خودمان اين تمايز را حس مي‌كنيم. الان هر بخش تقسيم مي‌شود و هر قسمت كه خراب شود، همان قسمت اصلاح مي‌شود، ولي اين‌كار به حس اصلي لطمه مي‌زند.

**نقش شركت‌هاي دوبله در كنار دوبلاژ چيست؟

 آن‌ها هم همين كار را انجام مي‌دهند و بيش‌تر با جوانان كار مي‌كنند.

 **آينده دوبلاژ را چگون مي‌دانيد؟

 اگر جوانان با عشق كارشان را انجام دهند خوب است. ما قبلاً صرفاً به سبب علاقه به كار از سنين پايين وارد كار مي‌شديم و زياد دستمزد برايمان مسئله نبود، اما جوانان امروز براي امرار معاش و گذران زندگي كه البته علاقه هم در آن نقش زيادي دارد وارد كار مي‌شوند و اگر تأمين نباشند ممكن است بر كيفيت كارشان لطمه وارد شود. درباره آينده همكاران هم مي‌گويم بايد فكري براي بيمه كساني كه مانند من در سن 66 سالگي مشغول فعاليت هستم، بشود. قبلا ًطرحي به نام سپاس طراحي شده و معدودي از همكاران تحت اين بيمه قرار گرفته‌اند كه ديگر براي بقيه اجرا نشد‌. ما خصوصاً براي زماني كه بيمار مي‌شويم به چنين بيمه‌اي نيازمنديم و اميدواريم مسئولان دوباره به راه‌اندازي اين طرح بينديشند. 


۱۳۹۶/۰۶/۱۹
چاپ خبر     

    
© 2012 - pririb.ir - <Powered BY YIP> Contact us :epr@irib.ir