تاریخ : ۱۳۹۶/۰۸/۲۹      سرویس : تولید تحریریه مرکزی

    

نگاهي به محتواي برنامه‌هاي صبحگاهي تلويزيون
پيش به سوي نشاط و اميد

کد خبر : 84691 تعداد بازدید : 321 تاریخ خبر : ۱۳۹۶/۰۷/۲۲   ساعت خبر : ۱۱:۴۲

هفته نامه صدا و سيما در نشستي با حضور برنامه سازان صبحگاهي، درباره موفقيت ها و محتواي برنامه‌هاي صبحگاهي تلويزيون با آنان گفتگو كرده است.


به گزارش روابط عمومي رسانه ملي، برنامه‌هاي صبحگاهي نه‌تنها در ايران، بلكه در تمام دنيا يكي از توليدات ثابت رسانه تلويزيون است. برنامه‌هايي كه تقريباً روند و آيتم‌هاي مشخصي دارند و طبيعي است كه ‌شبكه‌هاي تلويزيون با توجه به مأموريت‌شان برنامه‌هاي ويژه‌اي براي مخاطبان خود طراحي و پخش كنند تا مخاطب را با روحيه شاد و سرحال براي تمام روزي كه در انتظارش است آماده كنند. معمولاً دو رويكرد سرگرمي و اطلاع‌رساني در ساخت برنامه‌هاي صبحگاهي لحاظ مي‌شود. بخش سرگرمي از اين جهت كه مخاطب هنگام آماده شدن براي رفتن به سر كار و مدرسه مي‌تواند با روشن كردن تلويزيون، صبح مفرحي را شروع كند و شرايطي پيش بياورد كه با نگاهي جديد و با روحيه‌اي عالي، تمام روز سرحال باشند و از سوي ديگر بخش اطلاع‌رساني مي‌تواند مخاطب تلويزيون را از اخبار روز، اطلاعات هواشناسي، ترافيك و هزاران مسئله ديگر مطلع كند. هم‌اكنون تمام شبكه‌هاي سيما با قرار دادن برنامه‌اي روتين در كنداكتور، سعي در تحقق اين هدف دارند. از شبكه يك با «سفرنامه صبا»، شبكه دو با «با صبح»، شبكه سه با «حالا خورشيد»، شبكه چهار با «طلوع» و شبكه پنج با «حوالي امروز» تلاش كرده‌اند. علاوه بر هويت‌يابي اين برنامه‌ها به جذب مخاطب نيز توجه كنند. در واقع پيدا كردن هويت مستقل تا حدود زيادي به اين برنامه‌ها كمك كرده تا هر برنامه‌اي مخاطبان خاص خودش را داشته باشد؛ اما به‌راستي ساختار توفيق‌آميز برنامه‌هاي صبحگاهي چيست و براي استاندارد بودن و جذاب شدن چه بايدها و نبايدهايي را در نظر گرفت؟ اين سوال را با حضور برنامه‌سازان صبحگاهي بررسي مي‌كنيم.

**اجراي صبحگاهي، نشاط ذاتي و اميدآفريني لازم دارد

 اقبال واحدي، از مجري‌هايي است كه هميشه او را در اجرا شاداب مي‌بينيم و سرزندگي و طراوت روحيه او برگ‌ برنده اجرايش در برنامه‌هاي صبحگاهي است. وي كه خود تهيه‌كننده برنامه صبحگاهي «سفرنامه صبا» نيز هست، مي‌گويد: تجربه ثابت كرده مجري‌هايي موفق هستند كه خودشان تهيه‌كننده باشند و فقط ديالوگ‌هايي را كه تهيه‌كننده به او داده است، بيان نكند. برنامه‌اي كه خود مجري در جايگاه تهيه‌كننده برايش دلسوزي مي‌كند و آن را مي‌شناسند، درباره‌اش تحقيق مي‌كند و بعد به اجرا مي‌پردازد، موفق‌تر خواهد شد. وي كه اجراي برنامه «صبح بخير ايران» را در كارنامه‌اش ثبت كرده است مي‌افزايد: مهم‌ترين دليل توفيق سفرنامه صبا اين بود كه دوربين در استوديو نماند و همه جاي ايران را گشت، چون مخاطب شبكه يك، مخاطب ملي است و چنين برنامه‌اي هيچ وقت كهنه نمي‌شود؛ چون جهان در حال تغيير است، به همين دليل نشان دادن جهان خودش نوعي اطلاع‌رساني است.

 واحدي، اجراي برنامه صبحگاهي را بسيار ظريف و دقيق مي‌داند و تصريح بيان مي‌كند: مجري برنامه‌هاي صبحگاهي نبايد بيش از حد به بحث و گفت‌وگو درباره مسائلي بپردازد كه اصلا جايش در برنامه صبحگاهي نيست. در آن زمان ذهن مخاطب آماده و در عين حال حساس است و گفت‌وگوهاي طولاني و نصيحت‌هاي نابجا او را خسته مي‌كند.

وي ادامه مي‌دهد: به‌دليل وجود آيتم‌هاي خبري در برنامه‌هاي صبحگاهي، گاهي مجري برنامه يك‌تنه در نقش كارشناس سياسي، اجتماعي و فرهنگي و... صحبت مي‌كند و مي‌خواهد اوايل صبح، حجم زيادي از اطلاعات را به ذهن بيننده القا ‌كند درحالي كه مخاطب برنامه‌هاي صبحگاهي به شادابي صبح و همچنين شتاب بخشيدن به كارهايش نياز دارد و وقت ندارد تا مدت‌ها پاي صحبت‌هاي طولاني مجري‌ها و كارشناسان برنامه‌ها بنشيند.

مجري و تهيه‌كننده سفرنامه صبا با اشاره به مأموريت شبكه‌هاي تلويزيوني و تركيب متنوع برنامه‌هاي صبحگاهي در سيما توضيح مي‌دهد: تنوع شبكه‌ها و برنامه‌ها به مخاطب اين حق را مي‌دهد كه نيازش را انتخاب كند. حضور مجري در اين انتخاب بسيار مهم است. مسلّماً مجري شبكه‌اي كه مخاطب آن مذهبي و معارفي است يا شبكه‌اي كه بار تخصصي و علمي رسانه را به دوش مي‌كشد بايد با محتواي برنامه انتخاب شود. از اين‌رو سواد مجري، تسلط او در اجرا و اينكه چه محتوايي را در ساعات آغازين روز به مخاطب منتقل كند، اهميت پيدا مي‌كند.

واحدي با تأكيد بر اين نكته كه بايد براي فكر و خلاقيت هزينه‌اي در نظر گرفت مي‌گويد: معمولاً برنامه‌هايي با استقبال مخاطب روبه‌رو مي‌شود كه از آيتم‌هاي متعدد، جذاب، كارشناسان و مجريان متبحر استفاده كند. اما مسلّماً توليد فكر و ايده در برنامه‌هاي صبحگاهي كه منجر  به توليد بخش‌هاي جذاب و مخاطب‌پسند مي‌شود نياز به نگاه تخصصي برنامه‌سازان و استفاده از تجربيات مجريان شناخته شده دارد.

 **در جست‌وجوي آيتم‌هاي جذاب

 جعفر فريدزاده تهيه‌كننده «با صبح» برنامه صبحگاهي شبكه دو، اولين تجربه برنامه صبحگاهي را در اوايل دهه هفتاد با «روز از نو» داشته‌است. وي مي‌گويد: مخاطب برنامه صبحگاهي ثابت نيست و در هر لحظه تغيير مي‌كند، از اين رو در شكل‌گيري برنامه صبحگاهي يك تقسيم‌بندي از ساعات بيداري مردم ديده مي‌شود كه رابطه مستقيم با شروع كار در جامعه دارد. ما در هر لحظه با تركيب متفاوتي از نظر جنس و نوع مخاطب روبه‌روييم. در يك ساعتي كودكان و نوجوانان، در يك ساعتي كارمندان و در ساعتي ديگر تجار و كسبه مخاطب اين برنامه‌ها هستند و در ساعاتي ديگر فقط خانم‌هاي خانه‌دار در منزل باقي مي‌مانند.

 فريدزاده مي‌افزايد: برنامه صبحگاهي بايد با اطلاع‌رساني سريع و نافذ بتواند مخاطب خودش را از اتفاقاتي كه در دنيا و پيرامون او افتاده‌است، مطلع كند. مأموريت بسيج كردن احساسات، تصميم و توان افراد جامعه براي افزايش بهره‌وري و ايجاد فضاي آرام و شاد هم بر دوش اين برنامه‌ها است.

 تهيه‌كننده برنامه با صبح، ادامه مي‌دهد: آيتم‌هاي برنامه‌هاي صبحگاهي در تمام دنيا مشخص و ثابت است؛ اما آنچه به هر برنامه ويژگي مي‌دهد نوع نگاه به اين آيتم‌هاست. همه مي‌دانند كه مخاطب برنامه‌هاي صبحگاهي نياز به شادابي صبح و همچنين شتاب بخشيدن به كارهايش دارد، همه مي‌دانند محتواي گفت‌وگو با مهمان برنامه بايد به‌منظور روحيه مثبت بخشيدن و انرژي‌بخشي در لحظات اوليه روز باشد؛ اما چگونه است كه برخي برنامه‌ها مخاطب بيش‌تري دارند؟ مسلماً طرز نگاه برنامه به موضوع، مؤثر است. مثلاً در بخش معرفي اخبار ممكن است يك برنامه فقط به خواندن تيتر روزنامه‌ها اكتفا كند يا برنامه‌اي يك مطلب يا سرمقاله از روزنامه‌هاي صبح انتخاب كند. مسلماً هر كدام از اين رويكردها، مخاطب خود را دارد. وي وجود مقوله پشتيبان يا حامي مالي را تيغي دولبه براي برنامه‌هاي صبحگاهي مي‌داند و مي‌گويد: از يك طرف، دست شما براي انتخاب آيتم‌هاي متنوع يا دكور بهتر باز مي‌شود اما از سوي ديگر ممكن است مجبور به ساخت آيتم‌هايي باشيد كه مخاطب را خسته كند و اصلاً جايش در برنامه صبحگاهي نباشد. از اين‌رو اميدواريم تهيه‌كننده‌اي مجبور به انتخاب پشتيبان براي داشتن دكور بهتر يا انتخاب آيتم‌هاي دلخواهش نباشد.

 تهيه‌كننده «با صبح» با اشاره به پربيننده بودن برنامه‌هاي صبحگاهي، مهم‌ترين دليل اين‌گونه برنامه‌ها را ثابت بودن و يكنواخت شدن آن‌ها مي‌داند و بيان مي‌كند: ساختار اين برنامه‌ها طوري است كه دست تهيه‌كننده در تغيير فرم خيلي باز نيست و از اين رو تهيه‌كننده‌ها خيلي سراغ روش‌هاي پيچيده نمي‌روند. از اين رو ممكن است با ويژگي ثابت بودن روبه‌رو شوند كه در پي آن، كاهش خطر كردن و خلاقيت را سبب مي‌شود و در نتيجه مخاطبان را از دست مي‌دهند.

**نشاط‌ بخشي صبحگاهي به سبك علمي

برنامه «طلوع» را به‌عنوان نخستين برنامه بامدادي شبكه چهار مي‌شناسيم؛ برنامه‌اي كه در دوره‌هاي مختلف فراز و فرود داشته و در دوره‌اي نيز پربيننده‌ترين برنامه صبحگاهي بوده است.

علي خسروي تهيه‌كننده برنامه «طلوع» مي‌گويد: برنامه صبحگاهي «طلوع» با توجه به رسالتي كه شبكه چهار دارد، گفت‌وگومحور است. هدف ما در برنامه، ترويج علم است و سعي مي‌كنيم به‌گونه‌اي به علم بپردازيم كه دچار روزمرگي نشويم و البته اولويت اصلي ما اين است كه با احترام به مخاطب وارد مباحث چالشي نشويم، چرا كه جاي چنين مباحثي در ساعات اوليه صبح نيست.

 خسروي در مورد اينكه شكل و ساختار برنامه‌هاي علمي در اول صبح بايد بسيار دقيق ترسيم شود تا مانند كلاس درس نباشد، بيان مي‌كند: ماهيت علم چنين است كه در ظاهر خشك به نظر مي‌رسد و ما به دنبال برطرف‌كردن اين مسئله در برنامه بوديم هرچند مي‌خواهيم محتواي علمي برنامه محفوظ بماند، چراكه بيننده ما طالب علم است. از اين‌رو توجه به اقتصاد دانش‌بنيان، انقلاب چهارم صنعتي، مباحث پزشكي و رويكردهاي علمي روان‌شناسي مي‌تواند از موضوعات مهم برنامه صبحگاهي علمي باشد. وي اضافه مي‌كند: برنامه طلوع با رويكردي توليد مي‌شود كه علاوه بر مخاطبان علاقه‌مند به مسائل علمي و محتوايي، بتواند با در اختيار قراردادن محتواي علمي و بعضاً موضوعات ريز اجتماعي كه با علم ارتباط دارند، مخاطبان عام را هم تحت پوشش قرار دهد.

 تهيه‌كننده طلوع با اشاره به ويژگي‌هاي برنامه‌هاي صبحگاهي اظهار مي‌كند: اين برنامه‌ها تلاش مي‌كنند در عين داشتن جنبه‌هاي سرگرمي، ‌پيام‌محور،‌ هدف‌دار،‌ آرامش‌بخش و اميدآفرين باشند، ولي به اين نكته بايد توجه داشت كه برنامه صبحگاهي در شبكه چهار كه وجه علمي و محتوايي‌اش پررنگ‌تر است، بايد با برنامه‌هاي صبحگاهي ديگر شبكه‌ها فرق كند؛ يعني به نوع مخاطب برنامه و نياز او به دانستگي توجه كند و به دليل توجه به يكي، ديگري فراموش نشود.

خسروي با اشاره به دكور برنامه‌هاي صبحگاهي كه بايد پررنگ و لعاب باشد و مخاطب را به هيجان بياورد، مي‌گويد:  دكور برنامه ما ساده ولي خالي نيست. به طوركلي اگر به برنامه‌هاي شبكه چهار توجه كنيد، در آن‌ها نسبت به ديگر شبكه‌ها از طيف رنگ بيش‌تري استفاده مي‌شود و شاخصه‌هاي دكور در اين شبكه كم، ساده، تك ولي باقاعده هستند. يكي از كاركردهاي تلويزيون همين است كه ذائقه جديد براي مخاطب بسازد. هنر تلويزيون اين است. اگر تركيبات بصري را مرتب تكرار كند، كار جديدي نكرده است.

برنامه «طلوع» سه مجري اصلي دارد كه به تناوب در برنامه حضور دارند. بنفشه رافعي، شاهين شرافتي و امين نظري. هر سه اين مجريان «توانمندي» و انرژي بالايي براي يك اجراي پرشور و حرارت دارند، اما اجرايي كه در طلوع ارائه مي‌دهند آميخته به احترام و آرامش و در عين طراوت و شادابي است. وي در اين‌باره مي‌گويد: در برنامه‌هاي علمي، مجري تا جايي كه امكان دارد به پيشبرد روند برنامه كمك مي‌كند و خوب گوش مي‌كند چون مي‌داند كه در آن ساعت از صبح مخاطب به‌دنبال صحبت‌هاي كارشناس برنامه هستند نه مجري برنامه. هرچند مجري توانمند، پل ارتباطي ميان يك برنامه  تلويزيوني با گروه مخاطب برنامه است و جايگاه منحصر به فرد دارد.  

 **مردم را مردم ديديم

شهرام نسترن‌راد تهيه‌كننده برنامه «حوالي امروز» كه از شبكه پنج روي آنتن مي‌رود با اشاره نام برنامه «حوالي امروز» بخشي از اهداف برنامه را سعي به تصوير كشيدن اتفاقات روزانه حوالي مردم مي‌شمارد و آن را دليلي بر مردمي‌تر شدن برنامه مي‌داند و مي‌گويد: تأكيد مديران شبكه بر اين بوده است كه اين برنامه نگاهش بر جمله "مردم مردم را ببينيد"  استوار باشد. وي با تاكيد بر نگاه بومي و ملي به موضوعات در اين برنامه مي‌گويد: با توجه به اينكه مأموريت‌هاي شبكه تهران نيز به شبكه پنج سيما سپرده شده برنامه صبحگاهي «حوالي امروز» سعي دارد در پيشبرد اهداف شبكه كه ارائه سبك زندگي ايراني اسلامي، توجه به مسائل و مشكلات شهروندي و معرفي و شناساندن ظرفيت‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است، با ايجاد فضايي پرنشاط و صبحگاهي حركت كند و اثرگذار باشد.

وي مي‌افزايد: اتاق فكر برنامه «حوالي امروز» تلاش كرده است با برنامه‌ريزي‌هاي دقيق و از پيش تعيين شده هم‌زمان با تمركز به توليدات به‌روز و خلاقانه  توجه و چشم‌انداز خود را تا يك هفته جلوتر گسترش دهد و براي پوشش‌دهي مناسبت‌هاي ملي مذهبي برنامه‌ريزي آگاهانه و از پيش تعيين شده‌اي داشته باشد، به اين شكل كه ميهمانان و موضوعات برنامه را از قبل بررسي مي‌كند تا برنامه‌هاي آتي با تفكر و برنامه‌ريزي صحيح خروجي مقبولي از ديدگاه گروه برنامه‌ساز و در رأس آن رسانه داشته باشد.

نسترن‌راد، مهم‌ترين ويژگي يك برنامه صبحگاهي را ايجاد نشاط و بالا بردن آگاهي مخاطب با اطلاعات مورد نيازش دانسته بيان مي‌كند: برنامه‌هاي صبحگاهي از جمله برنامه «حوالي امروز» سعي مي‌كنند با ضرباهنگ تند و در عين حال ملموس در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي‌، ورزشي، اقتصادي، هنري و ... تا جايي كه امكان دارد همه سليقه‌هاي مخاطبان را درنظر بگيرد و رسالت خود را كه برنامه‌سازي خلاق و آگاهانه است به انجام برساند.

 وي مي‌افزايد: در عصر كنوني كه مخاطبان با شبكه‌هاي اجتماعي ارتباط بيش‌تري دارند و از هر سو با حجم زيادي از اطلاعات مواجهند ديگر نمي‌توان فقط به يك حوزه پرداخت و مخاطب را به نشاط دعوت كرد. به دليل تغيير سبك زندگي مردم ما نيز بايد مخاطبان وسيع‌تري را درنظر بگيريم و وجوه بيش‌تري از نيازهاي آنان را درنظر بگيريم اين نياز مي‌تواند در حوزه ورزشي، فرهنگي و اجتماعي مبتني بر اطلاع‌رساني شكل بگيرد.

**برنامه‌هاي صبحگاهي محلي براي آموزش شهروندي

 رضا رشيدپور مجري و تهيه‌كننده برنامه «حالا خورشيد» كه روي آنتن شبكه سه مي‌رود، درباره ساختار و ويژگي‌هاي اين برنامه مي‌گويد: وقتي از برنامه‌هاي صبحگاهي صحبت مي‌كنيم نبايد ياد گزارش و عملكرد مديران بيفتيم از اين رو ما در اين برنامه فارغ از آن اتفاقات هستيم و در بسياري از روزها ممكن است هيچ مهماني به برنامه دعوت نشود. فرم برنامه ما بيش‌تر فرهنگي و هنري است و قرار است به مردم انگيزه دستيابي به توفيق و زندگي بدهد.

وي اضافه مي‌كند: با توجه به تجربياتم در ساخت برنامه‌هاي تركيبي سعي كرده‌ام برنامه «حالا خورشيد» با برنامه‌هاي صبحگاهي كه تا حالا از تلويزيون ديده‌ايم، متفاوت باشد. يعني علاوه بر خبر و اطلاع‌رساني، تا حدودي هم چالش باشد.

رشيدپور با اشاره به اهميت حقوق شهروندي يادآور مي‌شود: آموزش شهروندان از مواردي است كه همه رسانه‌ها بايد به آن توجه داشته باشند و ترغيب شهروندان به پذيرش مسئوليت‌هاي شهروندي و مشاركت در امور سياسي از جمله مشكلات كشورهاي درحال توسعه است كه مي‌تواند از طريق رسانه‌هاي جمعي و به‌ويژه تلويزيون صورت بگيرد و در اين زمينه برنامه‌هاي صبحگاهي مي‌توانند براي اين نوع فرهنگ‌سازي مناسب باشند.

مجري برنامه «حالا خورشيد» در پايان بيان مي‌كند: در برنامه‌هاي صبحگاهي با تمام قابليت‌هايي كه ذكر شد، مقوله اطلاع‌رساني نيز همواره موردنظر است و اين اهميت را نبايد فراموش كرد. اينكه هر صبح بتوان با كم‌ترين هزينه و در كم‌ترين زمان اطلاعات مورد نياز مخاطبان را از طريق تلويزيون در اختيارشان قرار داد، بايد اصلي‌ترين اولويت اين برنامه‌ها باشد كه البته تاكنون نيز مورد توجه قرار گرفته است.

 

 


۱۳۹۶/۰۷/۲۲
چاپ خبر     

    
© 2012 - pririb.ir - <Powered BY YIP> Contact us :epr@irib.ir